پنوموتوراکس در سگ و گربه (Pneumothorax)

پنوموتوراکس به تجمع هوا در فضای پلور (بین ریه و دیواره قفسه سینه) گفته می‌شود. ورود هوا باعث کلاپس (جمع شدن) بخشی یا تمام ریه و ایجاد تنگی نفس ناگهانی می‌گردد. پنوموتوراکس می‌تواند تروماتیک (مثل تصادف/گازگرفتگی/سقوط) یا غیرتروماتیک (مثل پارگی bleb/bulla) باشد.

علائم پنوموتوراکس

• تنگی نفس ناگهانی و تنفس سریع
• تنفس سطحی و افزایش تلاش تنفسی
• بی‌قراری یا اضطراب (به‌خصوص در گربه)
• سیانوز در موارد شدید
• کاهش صداهای ریوی در سمع (به‌ویژه دورسال)

انواع پنوموتوراکس

۱) پنوموتوراکس تروماتیک

به دنبال آسیب قفسه سینه یا پارگی ریه ایجاد می‌شود. ممکن است همراه با هموتوراکس، شکستگی دنده یا کونتوزیون ریوی باشد.

۲) پنوموتوراکس غیرتروماتیک

می‌تواند به دلیل پارگی bleb/bulla، بیماری‌های پارانشیم ریه یا علت ایدیوپاتیک رخ دهد.

۳) پنوموتوراکس تنشی (Tension Pneumothorax)

خطرناک‌ترین نوع است؛ هوا وارد می‌شود ولی خارج نمی‌شود و فشار داخل قفسه سینه بالا می‌رود. این حالت می‌تواند باعث شوک و بدتر شدن سریع وضعیت تنفسی شود.

تشخیص پنوموتوراکس

معاینه بالینی

کاهش صداهای ریوی، افزایش تلاش تنفسی و در موارد شدید علائم شوک ممکن است دیده شود. در بیمار دیسترس، اولویت با تثبیت تنفسی است.

رادیوگرافی قفسه سینه

نشانه‌های کلاسیک شامل افزایش شفافیت پلورال، عقب‌نشینی لوب‌های ریه از دیواره قفسه سینه و برجسته شدن سیلوئت قلب است. در موارد شدید ریه‌ها کلاپس می‌کنند.

سونوگرافی (FAST/TFAST)

در شرایط اورژانس بسیار کمک‌کننده است. نبودن “lung sliding” می‌تواند به نفع پنوموتوراکس باشد.

گازهای خونی / پالس اکسیمتری

برای ارزیابی هیپوکسمی و پایش پاسخ به درمان مفید است.

منابع علمی: MSD Veterinary Manual | AVMA

درمان پنوموتوراکس (اورژانسی)

۱) اکسیژن‌تراپی و کاهش استرس

در قدم اول بیمار را آرام نگه دارید، اکسیژن بدهید و از مانورهای استرس‌زا پرهیز کنید.

۲) توراکوسنتز (تخلیه هوا)

در موارد علامت‌دار یا تنشی، تخلیه فوری هوا باعث بهبود سریع تنفس می‌شود. ممکن است نیاز به تخلیه تکراری باشد.

۳) لوله قفسه سینه (Chest Tube)

اگر هوا سریع دوباره جمع شود یا نیاز به تخلیه مکرر باشد، گذاشتن چست‌تیوب و پایش مداوم توصیه می‌شود.

۴) درمان علت زمینه‌ای

• تروما: کنترل درد، پایش هموتوراکس/کونتوزیون، مدیریت شوک
• bleb/bulla: در موارد عودکننده ممکن است جراحی (لوبکتومی/ترمیم) مطرح شود

پیش‌آگهی

پیش‌آگهی به علت زمینه‌ای، شدت پنوموتوراکس و سرعت درمان بستگی دارد. موارد خفیف تروماتیک معمولاً با درمان حمایتی و توراکوسنتز پاسخ خوبی دارند؛ موارد عودکننده یا دارای آسیب شدید ریه ممکن است پیچیده‌تر شوند.

ویدئو آموزشی مراقبت بیمار پنوموتوراکس

این مقاله بخشی از خوشه تخصصی بیماری‌های تنفسی بوده و تمامی مقالات این خوشه توسط دکتر خشایار انصاریان در تیم تحقیق و توسعه بیمارستان دامپزشکی پرشین پت تهیه شده است.